А және Е гепатиті – вируспен ластанған азық-түлік пен су арқылы және тұрмыстық байланыс кезінде адамнан адамға жұғуы мүмкін. В және С гепатиті – қан арқылы, жыныстық қатынас кезінде және жүктілік кезінде анадан балаға жұғуы ықтимал. В және С вирустық гепатиті құшақтасу, қол алысу, жөтел, түшкіру немесе қоғамдық бассейндерді немесе ұқсас объектілерді рекреациялық пайдалану арқылы берілмейді. D гепатиті – жеке жұқпайды, ол тек В гепатитімен бірге дамиды.
В және С гепатиттері созылмалы түрге ауысып, бауыр циррозына немесе бастапқы бауыр обырына әкеп соғуы мүмкін.
Ағымдағы жыл басынан бері Қызылорда облысында жедел вирусты гепатитті жұқтырудың 9 жағдайы анықталды. Бұл көрсеткіш өткен жылдың осы мерзімімен салыстырғанда 4,3 есеге төмен.
Гепатиттің С түрімен 3 дерек тіркелді, А түрі 6 адамнан анықталды, оның басым көпшілігі мектеп оқушылары арасында орын алды – 33,3%, одан кейінгі көрсеткіш мектепке дейінгі ұйымдар тәрбиеленушілері үлесінде — 11%, ұйымдаспаған балалар үлесі — 11%, студенттер арасында 22% және жұмыс жасамайтын тұрғындар арасында 22% анықталды.
Эпидемиологиялық зерттеу көрсеткендей, А вирусты гепатитіне шалдыққандардың басым көпшілігі ауруға қарсы уақытылы вакцина алмаған 14 жасқа дейінгі балалар арасында тіркелді. Сәйкесінше вакцина салдырмағанның салдары аурушаңдықтың өсуіне әкеледі, себебі екпе алмаған бала ауруға өте сезімтал болып келеді, ұжымдық иммунитет төмендеген сайын вирус та күшейіп, әсіресе ұйымдасқан балалар арасында тез тарайды.
Вирустық гепатитке қарсы қарапайым ережелерді сақтай отырып, қауіп-қатерді төмендетуге болады. Ең алдымен, А және В гепатитіне қарсы егілу қажет. В гепатитіне қарсы моноекпе перзентханада және біріктірілген екпе түрінде сәбидің 2, 4 айлығында барлығы 3 рет салынса, А түріне қарсы вакцина 2 жастағы балаға 2 рет жүргізіледі. Облыс бойынша ағымдағы жылға жоспарланған 2 жастағы 9498 бала ВГА1 вакцинасын алды, ВГА2 екпесін 8642 бала алды.
Санитариялық-эпидемиологиялық бақылау қызметімен В және С гепатитінің алдын алу бағытында донорлық қанды тексеру, стерильдік инъекциялық жабдықтардың қауіпсіздігі үнемі бақыланады. Микроскопиялық мөлшердегі қан ұстарада, тіс щеткасында, тырнақ алатын қайшыда қалып кетуі мүмкін. Бұл заттарды басқалармен ортақ қолданбау керек. Стерильденбеген құралдармен пирсинг және татуировка жасатпаған және жөнсіз жыныстық қатынастан аулақ болған жөн. Сұлулық салондарына, медициналық процедуралар көрсететін клиникаларға барғанда алдымен олардың санитариялық-гигиеналық тазалығына аса мән беріңіз.
А және Е гепатиттерінің алдын алу бағытында сапалы таза су ішіп, көкөністер мен жеміс-жидектерді мұқият жуып, өнімдерді термиялық өңдеуден өткізу қажеттігі жөнінде санитариялық-ағарту, түсіндірме жұмыстары тұрақты жүргізіледі. Қызылорда облысының санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаменті ауру белгілері байқалған сәтте жедел медициналық көмекке жүгінуге, науқас адамдармен қарым-қатынас жасағанда санитариялық-эпидемиологиялық қағидаларды орындауға, жеке бас гигиенасын сақтап, медициналық тексерулерден уақытылы өтіп тұруға кеңес береді.
Ә. Әбдіқайымова
Қызылорда облысының СЭБД басшы орынбасары
