Медициналық көмекке кеш жүгінгенде және қызылшамен қатар басқа қосалқы аурулар болған жағдайда бұл асқынулар өлімге әкелуі мүмкін.
Қызылшадан ең тиімді қорғану жолы – уақтылы вакцинация. Ол Ұлттық екпелер күнтізбесіне енгізілген және ақысыз негізде жіргізіледі. Балаларға қызылшаға қарсы алғашқы егу 1 жасында және қайта егу (ревакцинация) 6 жасында жасалады. Қызылшаға қарсы вакцина қызамық пен паротитке (ҚҚП) қарсы компонентпен қоса қолданылады.
Тиісті контингентті толық вакциналау нәтижесінде ұжымдық иммунитет қалыптасады, ауруды тасымалдау деңгейі төмендейді. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының бағалауы бойынша иммундау жыл сайын 3 миллионға дейін өлім-жітім жағдайларының алдын алуға мүмкіндік береді. Алайда спецификалық емес профилактикалық шаралармен амалданып, вакцинациялау мәселесіне салғырт қарайтын тұрғындар жоқ емес. Дене белсенділігмен айналысу, дұрыс тамақтану, салуатты өмір салтын ұстану иммунитетті көтеретіні анық, дегенмен инфекция қоздырғышынан үнемі қорғай алмайды. Қызылшаға қарсы екпе алмаған адам осы инфекцияға өте сезімтал келеді, қысқа уақыттың ішінде науқаспен байланысқан жағдайда қызылшаны жұқтырып алу қаупі өте жоғары.
2025 жылы Қызылорда облысы бойынша қызылша ауруының зертханалық жолмен нақтыланған 339 жағдайы тіркелді. Аурудың басым көпшілігі, яғни 71,1% – қызылшаға қарсы екпе алмағандар арасында анықталды. Аурушаңдықтың салыстырмалы түрде өсу тенденциясы өткен жылдың маусым айынан басталды. Дегенмен 2024 жылғы аурушаңдық көрсеткішімен салыстырғанда 4,6 есеге төмен. Ағымдағы жыл басынан бері қызылша ауруының зертханалық жолмен расталмаған, эпидемиологиялық байланысы бар 17 клиникалық жағдай есепке алынды.
Қызылша ауруының облыс аумағында одан әрі таралуының алдын алу мақсатында санитариялық-эпидемиологиялық және профилактикалық іс-шаралар кешені жүзеге асырылуда. Атап айтқанда, Қазақстан Республикасы Бас мемлекеттік санитариялық дәрігерінің 2023 жылғы 1 қарашадағы №7 қаулысына сәйкес 6 айдан 10 ай 29 күнге дейінгі балаларға ата-аналардың ақпараттандырылған келісімімен қосымша иммундау жүргізілуде.
Жоспарлы вакцинация мерзімдерін өткізіп алған 18 жасқа дейінгі балалар мен жасөспірімдерге қызылшаға қарсы толықтыру вакцинация ұйымдастырылуда. Қызылшамен ауыратын науқаспен тығыз байланыста болған, егілмеген немесе толық егілмеген 30 жасқа дейінгі адамдарға эпидемиологиялық көрсеткіштер бойынша 72 сағат ішінде шұғыл вакцинация жүргізіледі.
Қызылорда облысының санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаменті тұрғындар назарына қызылшаның алдын алу шараларын ұсынады:
— қызылшаға қарсы егу мәртебесін тексеру, вакцинация алмаған жағдайда тұрғылықты жері бойынша емханалардан қызылшаға қарсы екпе алу;
— медициналық қарсы көрсетілімдерге байланысты екпе алмаған балалардың адам көп жиналатын жерлерде болуын шектеу (мәдени-көпшілік іс-шаралар, сауда, ойын-сауық орталықтары және т.б.);
— қызылшаға күдікті ауру белгілері – дене қызуының көтерілуі, мұрыннан су ағу, жөтел, денеде бөртпелердің пайда болуы сияқты симптомдар байқалса, шұғыл дәрігер көмегіне жүгіну;
— екпеге қосымша салауатты өмір салтын ұстану.
Гульмира Сыздыкова
Қызылорда облысының СЭБД басшысы
фото:cmei.com.ua
